Pod względem zdrowia i hodowli
staffik jest psem raczej bezproblemowym. Jest to rasa odznaczająca się dobrym
zdrowiem, nie wymagająca również szczególnej pielęgnacji. U młodych staffików
pojawiają się czasami problemy skórne, których przyczyną mogą być alergie,
najczęściej na tle pokarmowym lub inwazja Demodex canis, pojawiająca się
w łagodnej, najczęściej samowyleczalnej formie w okresach osłabienia
spowodowanego czasowym obniżeniem odporności (np. wymiana zębów, dojrzewanie)
lub w formie uogólnionej, najczęściej u psów z genetycznym defektem odporności.
Dlatego zaleca się eliminowanie z hodowli psów które przeszły uogólnioną formę
nużycy w młodości.
Choroby genetyczne u staffordshire bull terreirów występują raczej
sporadycznie i nie są istotnym problemem hodowlanym, jednak myślę, że warto
zapoznać się z tymi, które są opisywane w tej rasie najczęściej. Poniżej
zostaną wymienione wszystkie znane w rasie wady genetyczne, jednak szerzej
zostaną opisane te, które uznano za charakterystyczne dla rasy.
Rozszczep podniebienia.
Jest to jedna z najczęściej stwierdzanych wad letalnych w całej psiej
populacji, występująca często w powiązaniu z zajęczą wargą. Charakteryzuje się
powstaniem w życiu płodowym szczeliny pomiędzy jamą ustną i nosową. Szczenięta
poddaje się eutanazji jak najszybciej po stwierdzeniu wady.
Wydłużone podniebienie miękkie.
Wada szczególnie często występująca w rasach typu brachycefalicznego: o
krótkich kufach i mocno wyrażonym stopie. Objawy kliniczne to przede wszystkim
pojawiające się trudności w oddychaniu, którym towarzyszy charakterystyczne
sapanie z otwartym pyskiem, „charczenie” oraz chrapanie w czasie snu. Trudności w oddychaniu mogą powodować również
szybsze męczenie się psa w wyniku deficytu tlenowego w tkankach. Nie jest to
typowa wada genetyczna, a jedynie schorzenie wrodzone charakterystyczne dla
osobników o znacznie skróconych kufach i głowach. W szczególnych przypadkach
wymaga interwencji chirurgicznej polegającej na usunięciu nadmiaru tkanki
tworzącej fałdę podniebienia.
Nawykowe zwichnięcie rzepki. Schorzenie stawu kolanowego, którego
przyczyną jest złe wykształcenie się kośćca utrzymującego staw kolanowy w
odpowiedniej pozycji, skutkiem czego dochodzi do dyslokacji (zwichnięcia)
rzepki. Zależnie od stopnia zaawansowania choroby takie zwichnięcia pojawiają
się u danego osobnika rzadko (kilka razy w roku) lub często (nawet kilka razy
dziennie). Zwichnięta rzepka najczęściej powraca samoistnie na swoje miejsce po
rozluźnieniu mięśni i rozprostowaniu nogi. W niektórych przypadkach konieczne
jest jednak nastawienie lub nawet interwencja chirurgiczna. Podejrzewany
istotny czynnik genetyczny.
Wnętrostwo. Wada występującą u wszystkich ras psów – jej
mechanizm dziedziczenia nie jest jednoznacznie wyjaśniony: najprawdopodobniej
wywołuje je kilka autosomalnych genów recesywnych. Ze względu na dziedziczny
charakter tej cechy należy eliminować z hodowli zarówno wnętry jak i ich
rodziców.
Dysplazja stawu biodrowego.
Schorzenie dziedziczne występujące powszechnie u ponad 200 ras psów. Polega na niedorozwoju panewki miednicy, jej
wiązadła i głowy kości udowej. Gdy niedorozwój jest minimalny
objawy są trudno zauważalne. W postaci ostrej choroby pies mocno kuleje,
odczuwa dokuczliwy ból, w postaci skrajnej - nie może chodzić. Dysplazja jest
niestety nieuleczalna. Można łagodzić jej objawy ale jedyną skuteczną metodą
jest operacja wstawienia sztucznego stawu biodrowego.
W Polsce dysplazja biodrowa nie
jest często spotykaną wadą u SBT, jednak wg statystyki OFA (Orthopedic
Foundation for Animals, Columbia, USA) występuje ona u 17% badanych na tę wadę
staffików. Równocześnie opisano dysplazję łokciową u 10% badanych w USA psów.
Przetrwałe hiperplastyczne
ciało szkliste (PHPV). Stosunkowo często spotykane
schorzenie u psów rasy SBT w UK. Na chwile obecną nie potwierdzono
jednoznacznie czy jest to wada o podłożu czysto genetycznym. Wiadomo, że
pojawia się w życiu płodowym szczenięcia i po urodzeniu nie postępuje z
wiekiem. Choroba, w medycynie ludzkiej opisywana również jako
zespół przetrwałego unaczynienia płodowego, jest spowodowana defektem regresji
naczyń krwionośnych zaopatrujących soczewkę oka w życiu płodowym. U zdrowych
osobników naczynia te zanikają przed porodem, natomiast u osobników obarczonych
wadą pozostają po urodzeniu, w efekcie czego dochodzi do wytworzenia
przetrwałego nabłonka zawierającego granulki pigmentu, umiejscowionego
zazwyczaj w tylnej części soczewki. Małe zmiany występujące tylko jako kropki
pigmentu umiejscowione na tyle soczewki nie dają zazwyczaj objawów, ale ciężkie
zmiany w obrębie soczewki mogą prowadzić nawet do wtórnej ślepoty. Wada
najczęściej dotyczy obu oczu. Można ją diagnozować klinicznie tylko w badaniu
okulistycznym przy użyciu oftalmoskopu już u 6-8 tygodniowych szczeniąt.
Wada występuje również u dobermanów.
Dziedziczna katarakta (HC). Choroba genetyczna o
dziedziczeniu autosomalnym recesywnym: osobnik chory posiada dwie zmutowane
kopie genu, zdrowy nosiciel, jedną normalną i jedną zmutowaną, a osobnik
„wolny” dwa geny normalne. Pierwsze objawy choroby pojawiają się już u młodych
psów, zazwyczaj przed 1 rokiem życia i dotyczą najczęściej obu oczu, prowadząc
do całkowitej ślepoty pomiędzy 2 a 3 rokiem życia. Obecnie metodą z wyboru w
leczeniu zaćmy jest zabieg usunięcia zmętniałej soczewki.
Mutacja odpowiedzialna za ten
defekt została zidentyfikowana, dzięki czemu opracowano test DNA sprawdzający
obie kopie genu osobnika i określający jego status genetyczny (wolny, nosiciel,
chory).
L-2-HGA (L-2-hydroxyglutaric aciduria). Jest to stosunkowo niedawno
zdiagnozowana nieuleczalna, neurometaboliczna choroba o podłożu genetycznym
(typ dziedziczenia identyczny ja w przypadku HC). Występuje tylko u psów rasy
staffordshire bull terrier (ale podobne schorzenie opisano u ludzi). Atakuje
centralny układ nerwowy, w szczególności mózg. Charakteryzujące się
występowaniem podwyższonego poziomu kwasu L-2-hydroksyglutarowego w moczu, krwi
i płynie mózgowo-rdzeniowym. Objawy u psów to: ataki epilepsji, drgawki,
sztywność i skurcze mięśni oraz występowanie tzw. chwiejnego chodu ("wobbly"
gait). Może również występować nietypowa nadpobudliwość lub przeciwnie, tzw.
„zawieszanie się” (pies stoi nieruchomo przez dłuższy czas w stanie otępienia).
Atak ostry następuje zazwyczaj jako efekt intensywnego wysiłku, podniecenia,
silnych emocji czy podobnych nietypowych sytuacji. Choroba, poza wymienionymi
objawami, prowadzi do demencji przejawiającej się brakiem posłuszeństwa
wynikającym z zapomnienia wyuczonych komend. Symptomy choroby są
niespecyficzne, mogą wystąpić wszystkie lub tylko jeden, w związku z tym może
być mylona z innymi chorobami neurologicznymi, jak np. epilepsja. Pierwsze
objawy mogą się pojawiać pomiędzy 6 a 12 miesiącem życia szczenięcia,
aczkolwiek zdarzają się przypadki, że chorują dopiero starsze zwierzęta.
Najpewniejszą metodą diagnostyczną jest badanie rezonansem magnetycznym (RM),
które wykazuje charakterystyczne zmiany zachodzące w wyniku odkładania się
kwasu L-2-hydroksyglutarowego w mózgu. Ostateczna diagnoza powinna być
potwierdzona badaniem krwi i moczu na obecność L-2-HGA. Choroba ta jest
uwarunkowana obecnością recesywnego genu autosomalnego, co oznacza, że aby
osobnik zachorował musi posiadać dwa zmutowane recesywne allele. Pies
posiadający w genotypie jedną kopię zmutowanego genu i drugą normalnego jest
zdrowy, ale jest nosicielem choroby i gen ten przekaże połowie swego potomstwa.
Mutacja odpowiedzialna ze tę chorobę została zidentyfikowana przez laboratorium
Animal Health
Trust, dzięki czemu jest możliwość przetestowania DNA osobnika na obecność
wadliwego genu. Test, podobnie jak w przypadku dziedzicznej katarakty daje
możliwość poznania statusu genetycznego nie tylko psów, które są chore, ale
przede wszystkim nosicieli, które nie wykazują żadnych klinicznych objawów
choroby ( a mogą być potencjalnymi rodzicami chorych szczeniąt).
Zalecenia hodowlane w przypadku
wad genetycznych uwarunkowanych recesywnym genem autosomalnym (HC i L2HGA):
|
|
Psy kojarzone
|
Potomstwo
|
Zalecenia hodowlane
|
|
wolny x wolny
|
100 % wolnych
|
Zalecane
|
|
Wolny x nosiciel
|
50 % wolnych
50 % nosicieli
|
Dozwolone, ale wszystkie
szczenięta powinny zostać przetestowane na obecność zmutowanego genu
|
|
Wolny x chory
|
100 % nosicieli
|
Niezalecane, nie ma potrzeby
testowania potomstwa
|
|
Nosiciel x nosiciel
|
50 % nosicieli
25 % wolnych
25 % chorych
|
Zabronione ze względu na możliwość
urodzenia się chorych szczeniąt
|
|
Nosiciel x chory
|
50 % chorych
50 % nosicieli
|
Zabronione, j.w.
|
|
Chory x chory
|
100 % chorych
|
Zabronione – wszystkie
szczenięta z takiego kojarzenia byłyby chore
|
|